Dkt. Ayşe TürediDil ve Konuşma Terapisti Randevu Al

Artikülasyon (Sesletim) Bozuklukları Terapisi

Çocuk ve yetişkinlerde

Artikülasyon bozukluğu, konuşma seslerinin doğru üretilememesi durumudur. Ses atlanabilir, yerine başka bir ses konabilir ya da bozuk biçimde çıkarılabilir. En sık karşılaşılan örnekler R, S, Ş, Z, L ve K seslerinde yaşanan güçlüklerdir.

Konuşma sesleri belirli bir sırayla ve belirli yaş aralıklarında ediniliyor. P, B, M gibi sesler çok erken kazanılırken; R ve Ş gibi motor açıdan zorlu sesler daha geç yerleşiyor. Bu nedenle her hatalı ses aynı anda ele alınmaz — yaşa göre kazanılmış olması beklenen sesler öncelikli hedef olur.

Sesletim güçlükleri yalnızca çocukluk dönemine ait değil. Yetişkinlikte de devam eden ya da nörolojik bir olay sonrasında ortaya çıkan sesletim sorunlarıyla çalışıyoruz. Anlaşılırlık burada kritik ölçüttür: anlaşılmadığını fark eden kişi zamanla konuşmaktan kaçınmaya başlayabilir.

Hangi durumlarda değerlendirme öneriyoruz?

Aşağıdaki tabloya benzer bir durum varsa değerlendirme faydalı olacaktır:

  • Yaşına göre kazanmış olması beklenen sesleri hâlâ çıkaramıyorsa
  • Bir sesi düzenli olarak başka bir sesle değiştiriyorsa (“araba” yerine “alaba” gibi)
  • Kelimelerin başındaki veya sonundaki sesleri düşürüyorsa
  • Konuşması aile dışındaki kişiler tarafından zor anlaşılıyorsa
  • Sesi çıkarabildiği hâlde günlük konuşmasına aktaramıyorsa
  • Konuşurken dilini dişlerinin arasından çıkarıyorsa
  • Anlaşılmadığı için konuşmaktan çekiniyorsa
  • Yetişkinlikte de süregelen bir sesletim güçlüğü varsa

Bu maddeler bir tanı listesi değildir; yalnızca değerlendirme yaptırmanın faydalı olacağı durumları gösterir. Tanı ve terapi kararı, kişiye özel değerlendirme sonrasında verilir.

YAKLAŞIMIMIZ

Terapi süreci nasıl ilerliyor?

Sesletim terapisi kademeli ilerler: ses önce tek başına doğru üretilir, sonra giderek daha karmaşık bağlamlara taşınır. Basamak atlamak, kazanımın günlük konuşmaya geçmemesine yol açar.

  1. Sesletim analizi

    Hangi seslerin, hangi konumlarda (kelime başı, ortası, sonu) ve nasıl hatalı üretildiği ayrıntılı biçimde çıkarılır. Hatanın türü belirlenir: ses düşürülüyor mu, değiştiriliyor mu, bozuk mu üretiliyor?

  2. Sesin tek başına kazandırılması

    Hedef ses, görsel ve dokunsal ipuçlarıyla önce tek başına doğru üretilir. Bu aşamada dilin, dudakların ve çenenin doğru konumu somut biçimde gösterilir.

  3. Hece ve kelime düzeyi

    Doğru üretilen ses hecelere, ardından kelimelere taşınır. Sesin kelimenin başında, ortasında ve sonunda ayrı ayrı çalışılması gerekir; biri kazanıldığında diğeri kendiliğinden gelmez.

  4. Cümle ve serbest konuşma

    Ses; cümlelerde, sonra hikâye anlatımında ve sohbette çalışılır. Asıl hedef budur — terapi odasında doğru, dışarıda hatalı bir üretim işe yaramaz.

  5. Genelleme ve kalıcılık

    Kazanım okul, iş ve sosyal ortamlara taşınır. Bu aşamada aileye ya da danışana özel yönlendirmeler süreç içinde veriliyor.

SIKÇA SORULANLAR

Ailelerin en çok sorduğu sorular

Çocuğum R harfini söyleyemiyor, ne zaman müdahale edilmeli?

R sesi Türkçedeki en geç kazanılan seslerden biridir ve okul öncesi dönemde hatalı üretilmesi tek başına sorun sayılmaz. Ancak bu, sınırsız bekleneceği anlamına gelmez. Anlaşılırlık etkileniyorsa, çocuk bu durumdan rahatsızsa ya da başka seslerde de güçlük varsa yaş beklemeden değerlendirme yaptırmak gerekir.

Dil bağı sesletim sorununa yol açar mı?

Dil bağı bazı durumlarda dilin hareket alanını kısıtlayarak belirli seslerin üretimini etkileyebilir; ancak her dil bağı konuşma sorunu yaratmaz ve her sesletim sorununun sebebi dil bağı değildir. Bu ayrımı değerlendirme sırasında yapıyor, gerektiğinde ilgili hekime yönlendiriyoruz.

Yetişkinlerde de sesletim terapisi yapılıyor mu?

Evet. Çocuklukta ele alınmamış sesletim güçlükleri yetişkinlikte de çalışılabiliyor. Ayrıca nörolojik bir olay sonrasında ortaya çıkan konuşma bozuklukları farklı bir çerçevede değerlendiriliyor.

Sesletim sorunu okuma yazmayı etkiler mi?

Etkileyebilir. Sesleri ayırt etme ve seslerle harfleri eşleştirme becerisi okuma yazmanın temelini oluşturur. Bu nedenle okula başlamadan önceki dönemde sesletim güçlüklerinin ele alınması, akademik açıdan da koruyucu bir adımdır.

İlgili diğer alanlar

Belirtiler çoğu zaman birden fazla başlıkla örtüşür. Bu alanlar da ilginizi çekebilir.

Değerlendirme için randevu alın

Ön görüşmede durumu birlikte konuşuyor, bir değerlendirmeye ihtiyaç olup olmadığını netleştiriyoruz.

Randevu talebi oluştur
WhatsApp